30 lệnh Linux cơ bản dùng hằng ngày

Bạn không cần thuộc hàng trăm lệnh. Khoảng 30 lệnh dưới đây phủ gần hết công việc hằng ngày của một quản trị viên.

Di chuyển và xem

pwd                 # đang ở thư mục nào
ls -lah             # liệt kê chi tiết, kể cả file ẩn
cd /var/log         # chuyển thư mục
cd -                # quay lại thư mục trước đó
tree -L 2           # xem cây thư mục 2 cấp

Làm việc với file

cat file.txt              # in toàn bộ nội dung
less file.txt             # xem từng trang (q để thoát)
head -20 file.txt         # 20 dòng đầu
tail -f /var/log/syslog   # theo dõi log theo thời gian thực
cp -r nguon/ dich/        # sao chép thư mục
mv cu.txt moi.txt         # đổi tên hoặc di chuyển
rm -i file.txt            # xóa, có hỏi lại
mkdir -p a/b/c            # tạo cả cây thư mục

tail -f là lệnh bạn sẽ dùng nhiều nhất khi gỡ lỗi dịch vụ.

Tìm kiếm

find /etc -name "*.conf"           # tìm theo tên
find . -type f -size +100M         # file lớn hơn 100MB
grep -rn "error" /var/log/         # tìm chuỗi trong thư mục
grep -i "timeout" app.log | wc -l  # đếm số dòng khớp
which nginx                        # lệnh nằm ở đâu

Tiến trình và tài nguyên

ps aux | grep nginx    # tìm tiến trình
top                    # xem tài nguyên theo thời gian thực
htop                   # bản dễ nhìn hơn (cần cài)
kill -15 1234          # dừng tiến trình lịch sự
kill -9 1234           # buộc dừng khi đã treo
df -h                  # dung lượng đĩa còn trống
du -sh *               # thư mục nào đang nặng
free -h                # RAM

Mạng

ip a                        # địa chỉ IP các card mạng
ss -tulpn                   # cổng nào đang mở, tiến trình nào giữ
curl -I https://example.com # xem header HTTP
ping -c 4 8.8.8.8           # kiểm tra kết nối
dig example.com             # tra DNS

Quyền và dịch vụ

chmod 640 config.ini        # đặt quyền
chown www-data:www-data f   # đổi chủ sở hữu
sudo -i                     # mở shell quyền root
systemctl status nginx      # trạng thái dịch vụ
journalctl -u nginx -f      # log của dịch vụ

Mẹo tiết kiệm thời gian

  • Gõ vài ký tự rồi bấm Tab để tự hoàn thành.
  • Ctrl+R để tìm lại lệnh đã gõ trước đó.
  • man <lệnh> hoặc <lệnh> --help khi quên tham số.
  • Ctrl+C hủy lệnh đang chạy, Ctrl+D thoát shell.

Đừng học thuộc lòng. Cứ dùng, tra lại khi quên — sau vài tuần chúng sẽ nằm trong tay bạn.

Lên đầu trang