Quản lý gói phần mềm trên Linux: apt và dnf

Trên Linux bạn không tải file cài đặt từ website. Trình quản lý gói lo việc tải, kiểm tra chữ ký, xử lý phụ thuộc và cập nhật — tất cả từ kho phần mềm chính thức.

Hai họ chính

apt — Debian, Ubuntu, Linux Mint (gói .deb)
dnf — RHEL, Rocky Linux, AlmaLinux, Fedora (gói .rpm)

Các thao tác tương ứng

# Cập nhật danh sách gói
apt update                  |  dnf check-update

# Nâng cấp toàn bộ hệ thống
apt upgrade                 |  dnf upgrade

# Cài phần mềm
apt install nginx           |  dnf install nginx

# Gỡ
apt remove nginx            |  dnf remove nginx

# Tìm kiếm
apt search redis            |  dnf search redis

# Xem thông tin gói
apt show nginx              |  dnf info nginx

# File này thuộc gói nào
dpkg -S /usr/sbin/nginx     |  rpm -qf /usr/sbin/nginx

update và upgrade khác nhau

Với apt, update chỉ tải lại danh mục từ kho, chưa cài gì cả. upgrade mới thực sự nâng cấp. Vì vậy luôn chạy theo cặp:

sudo apt update && sudo apt upgrade -y

Dọn dẹp

# Debian/Ubuntu
apt autoremove              # gỡ thư viện không còn ai dùng
apt clean                   # xóa gói .deb đã tải về

# RHEL/Rocky
dnf autoremove
dnf clean all

Thêm kho phần mềm ngoài

# Ubuntu — thêm khóa GPG rồi mới thêm kho
curl -fsSL https://example.com/key.gpg | sudo gpg --dearmor \
  -o /etc/apt/keyrings/example.gpg
echo "deb [signed-by=/etc/apt/keyrings/example.gpg] https://example.com/apt stable main" \
  | sudo tee /etc/apt/sources.list.d/example.list
sudo apt update

Chỉ thêm kho từ nguồn bạn tin tưởng. Một kho lạ có toàn quyền cài phần mềm lên máy chủ của bạn.

Ghim phiên bản khi cần ổn định

apt-mark hold nginx         # không cho nâng cấp nữa
apt-mark unhold nginx
dnf versionlock add nginx   # cần gói dnf-plugin-versionlock

Cập nhật bảo mật tự động

# Ubuntu/Debian
sudo apt install unattended-upgrades
sudo dpkg-reconfigure -plow unattended-upgrades

# Rocky/RHEL
sudo dnf install dnf-automatic
sudo systemctl enable --now dnf-automatic.timer

Trên máy chủ sản xuất, hãy bật cập nhật bản vá bảo mật tự động nhưng giữ nâng cấp lớn ở chế độ thủ công — để bạn chủ động chọn thời điểm và có kế hoạch quay lui.